X
تبلیغات
کارگاه کوچک من

کارگاه کوچک من
طراحی،چاپ دستی،نقاشی

چاپ دستی:

چاپ ، به معنای عام ، عمل یا فن نقش برگردانی و تکثیر نقش است، که سابقه ای بس قدیم دارد ( گفته می شود که چینیان نخستین مردمی بودند که از نوشته ها و تصاویر نسخه چاپی یا باسمه تهیه می کردند ).چاپ در مقوله «طبع» با ابداع حروف قابل انتقال – محتملاً توسط گوتنبرگ – در سده پانزدهم و در آلمان پدید آمد، و تا امروز مراحل تکامل خود را تا جدیدترین دسباورد های کامپیوتری پیموده است .

انواع هنر چاپ دستی یا هنری :

1- برآمده [ ریلیف ] ، که مشتمل است بر روشهای چوبتراش ، چوبکند ، و لینوتراش .

2- گود [ اینتالیو ] ،که روشهای مختلفی چون خطیِ مستقیم، سوزنی ، خطی غیر مستقیم ، نیمسایه دار ،و آبرنگنما را شامل می شود .

3- همسطح [ پلانو گرافیک ] ، که گونه های مختلف لیتوگرافی را در بر می گیرد .

4- استنسیل ، که امروزه در سریگرافی کاربرد دارد . میتوان روش های تک چاپ و چاپ شیشه ای را نیز بر فهرست بالا افزود .

 

چاپ های هنری با امکانات فنی ، صوری و بیانیِ بسیار متنوعی که در اختیار هنرمند می گذارند، گاه جای سایر قالب ها و وسایل هنری را می گیرند .علاوه بر این هنرمند به مدد چاپ و تکثیر اثر خود می تواند نمونه های ارزانتری را در دسترس علاقه مندان قرار دهد .

به همین سبب، در قرن های اخیر اغلب هنرمندان برخی روشهای چاپ و حکاکی را آزموده و در آنها به استادی رسیده اند ( مثلاً : مانتنیا و دورر در روش خطی مستقیم ، رامبرانت در روش خطی غیر مستقیم ، گُیا  در روش آبرنگنما ، تولوز- لُترک و بُنار در لیتوگرافی ، گوگن در روش چوبتراش ).

در سده بیستم تقریباً همۀ هنرمندان برجسته ،کمابیش ، با چاپ هنری سرو کار داشته اند .به خصوص پیکاسو ، در مقام یک چاپگر خلاق و ماهر، جز در مورد چاپ با لوحه چوبین ، روشهای مختلف را به کار گرفته ، و حتی گاه دست به ابداع فنی زده است .  

چینی ها اولین مردمی بودند که چاپ دستی را ابداع کردند . آنان با حک کردن تصویر روی چوب از این فن در انتقال و تکثیر نقوش استفاده کردند . آنان در پایان قرن دوم میلادی سه عنصر اصلی و لازم برای چاپ دستی را در اختیار داشتند . این سه عنصر عبارت بود از : کاغذ ، مرکب ، لوح یا سطحی که فرایند حکاکی روی آن انجام می شد .

انگیزه ی اصلی چاپ دستی در شرق دور تکثیر شمایل قدیسان و متون مقدس از طریق حکاکی روی لوحه های چوبین و چاپ آن ها بر روی ابریشم و کاغذ بوده است . جوامع شرقی از زمان های کهن روی برگ ، پوست ، گل ، استخوان و سنگ ، حکاکی و به نوعی می توان گفت چاپ دستی انجام می داده اند که استفاده از این ابزار تا قرون وسطی ادامه داشته است . مصریان از گیاه پاپیروس ، که در آن زمان در سواحل رود نیل به فراوانی روئیده می شود ، برای چاپ الواح حکاکی شده به عنوان صفحه ی حامل یا کاغذ استفاده می کرده اند .

در ابتدا مراکز اصلی فعالیت چاپ دستی در آلمان و ایتالیا بود. طرحهای بسیاری از اولین حکاکان قرن پانزده و شانزده میلادی، حتی آنهایی که ناشناخته بودند از «خط » تشکیل می شد و استفاده از نقطه ، بافت و سایه از اهمیت کمتری برخوردار بود.

یکی از اولین هنرمندان شناخته شده در این زمینه فردی است به نام مارتین شن گاور که بسیاری از خصوصیات هنر گوتیک شمال اروپا در کارهای او دیده می شود. خصوصیاتی چون تخیل، واقع گرایی (رئالیزم) ، استفاده پرمعنا از خط و به کارگیری ترکیب بندیهای (کمپوزیسیون ) محکم و نیرومند.

حکاکیهای او در مقایسه با حکاکیهای گذشته از تکنیک بسیار پیچیده تری برخوردار است. حتی عده ای معتقدند شن گاور هنر حکاکی در به کامل ترین صورت خود رساند، اگرچه بعدها هنر حکاکی توسط آلبرت دورر به افق های تازه تری دست یافت.

دورر یکی از مهمترین هنرمندان آلمانی دروه ی رنسانس است. دورر جوان به خاطر مطالعه مکتب پولایولو و مان ته نیا سفری فوق العاده مهم به ایتالیا می کند و بعد از این تجربه ای با ارزش، هنرمند آلمانی بانی یک انقلاب گرافیکی می شود و جزو بزرگترین هنرمندان دوره ی رنسانس اروپا در می آید.

انواع چاپ :

چاپ نتیجه عملکردی است که از طریق آن حروف و تصاویر پس از گذر از مراحلی بر روی صفحه ای ثبت و سپس روی صفحات دیگری منتقل و تکثیر شود . به طور کلی تکنیک های چاپی را می توان به دو گروه عمده تقسیم کرد :

1-چاپ های هنری یا غیر کاربردی .

2-چاپ های صنعتی یا کاربردی .

گروه اول دربرگیرنده فرایندی است که در نتیجه ی آن یک اثر هنری پدید می آید .

گروه دوم شامل تمام روش هایی است که منجر به تکثیر یکنواخت نوشته ها و تصاویر می شود .

چاپ های هنری را می توان به چهار گروه تقسیم کرد . این تقسیم بندی در قدیم بر اساس جنس کلیشه انجام می شد و اصطلاحات علمی این تکنیک ها بر همین مبنی ساخته شده است و امروزه بر اساس روند کلیشه سازی صورت می گیرد .

الف : سیلو گرافی ( جنس کلیشه :چوب، لینولئوم، فایبرگلاس، مقوا و ... )

ب : کالکو گرافی  ( جنس کلیشه : فلز )

ج : لیتوگرافی ( جنس کلیشه : سنگ ، فلز )

د : سریگرافی یا سیلک اسکرین ( جنس کلیشه : توری )[1]



[1] *در بین مطالب به چند واژه بر می خوریم که بهتر است درباره معنای فنی آنها توضیح مختصری آورده شود .

- پلیت که معادل ایتالیایی آن لاسترا  است که ، به صفحه ای گفته می شود که طرح یا نوشته روی آن ثبت نشده باشد .

- کلیشه  به صفحه ای گفته می شود که طرح یا نوشته روی آن ثبت و آماده چاپ و تکثیر شده باشد .

- خورنده ها  به تمام مواد شیمیایی اعم از اسید ها و نمک های معدنی ای گفته می شود که باعث حک شدن سطح صفحات فلزی می شود .

- عایق کننده ها  به موادی اطلاق می شود که از خوردگی سطح صفحات فلزی توسط خورنده ها جلو گیری کند .

 

به طور کلی روند چاپ از نظر تکنولوژی به سه شکل امکان پذیر است :

1-برجسته (مانند حکاکی روی چوب و لینولئوم )

2- گود (مانند حکاکی روی فلز )

3- مسطح (مانند ترافارد،سیلک اسکرین، چاپ سنگی )

هر یک از این روش ها علاوه بر چاپ دستی در چاپ های صنعتی نیز به کار می رود .

1- چاپ برجسته :

این نام ها بر اساس لوحه های چاپی انتخاب شده اند که طرح اصلی به وسیلۀ آنها چاپ می شود ، در این روش خطوط و سطوح مورد نظر باید در حکاکی برجسته باقی بمانند و بقیۀ سطوح به وسیلۀ مغار یا ابزار دیگر برداشته شود در مهر سازی و پلاک سازی ها غالباً از این روش استفاده می شود .

اثر چنین چاپی در واقع نتیجۀ انتقال مرکب از سطوح برجستۀ باقی مانده بر روی کاغذ است . این روش را می توان از طریق کندن یک فرم بسیار صاف تجربه کرد.

-  گود :

در این روش به عکس روش برجسته ، طرح و یا سطوح رنگی از طریق شیار های ایجاد شده بر سطح لوح فلزی یا چوبی به کاغذ منتقل می شود که این شیار ها هم با روش مستقیم می تواند ایجاد شود و هم از طریق مواد شیمیایی که بسته به صفحۀ لوح اصلی متفاوت است .  

- چاپ مسطح یا هم سطح

در این روش سطح چاپ شونده نه گود است نه برجسته، بلکه کاملاً مسطح است .

 الف) چاپ با توری: سیلک (چاپ با توری ) به معنای ابریشم است و نام گذاری این روش چاپی به خاطر استفاده از توری از جنس ابریشم است که در آن به کار می رود .

ب) چاپ سنگی : لیتو به معنای سنگ است و این اشتباه مصطلح است که امروزه به بخشی از مراحل چاپ صنعتی لیتوگرافی گفته می شود . اساس این روش چاپی بر خاصیت تضاد آب و روغن شکل گرفته است .

چاپ گود :

الف)چاپ به روش غیر مستقیم :در این روش از صفحۀ فلزی استفاده می شود . ابتدا سطح لوحۀ فلزی را با مادهی ضد اسید(لاک) می پوشانیم و سپس از روی آن طرح مورد نظر را به وسیلۀ ابزار نوک تیز برداشته و در تشتک اسید می گذاریم تا اسید در نقاطی که پوشش ضد اسید ندارد خورندگی ایجاد کند .

ب) چاپ به روش مستقیم : در این روش با انواع ابزار تیز بر روی صفحات فلزی طرح خود را به وسیله ی خراش حک می کنیم، سپس رنگ را در شیار های ایجاد شده می زنیم . رنگ اضافی را از روی سطح برجسته ی صفحه با پارچه ی نرم

پاک کرده و با فشار توسط دستگاه پرس بر روی سطح فلزی ، رنگ ها را از داخل شیار ها به صفحه ی کاغذ منتقل می کنیم . ابزاری که در این روش به کار گرفته می شود تأثیر زیادی بر فرم های چاپی خواهد داشت و هر تکنیک ویژگی خاص خود را دارد . 

کالکوگرافی :

کالکوگرافی یکی از چهار تکنیک چاپ های هنری در حیطه هنر گرافیک است که برای اجرای آن از صفحات فلزی ، مغار ، اسید های مختلف و مواد شیمیایی گوناگون استفاده می شود .

در تکامل این تکنیک، طی قرون متمادی ، شیوه های متفاوتی برای بدست آوردن خطوط و بافت های مختلف بوجود آمده که در این پروژه سعی شده درباره هر یک از آنها توضیح کوتاهی داده شود .

کلیشه سازی با این تکنیک عمدتا با دو روش انجام می گیرد :

روش مستقیم و روش غیر مستقیم .

روش مستقیم شامل تمام شیوه هایی است که حکاک با استفاده از ابزار و مغارهای گوناگون طرح را مستقیما روی پلیت حک می کند .

در این پروژه به شیوه بولینو (بیورین )،شیوه پونتاسیکا (درای پوینت ) و شیوه متزاتین تا ( مزوتینت ) بطور مختصر خواهیم پرداخت .

در روش غیر مستقیم : عمل حک در اثر فعل و انفعالات شیمیایی انجام می شود و شامل شیوه هایی است که خطوط و بافت های گوناگون با استفاده از انواع عایق کننده ها و با کمک خورنده های مختلف ، روی پلیت حک می شود و پلیت تبدیل به کلیشه می شود .

این شیوه ها عبارتند از :

1-شیوه آکوافورته (اچینگ )

2-شیوه ی آکواتین تا ( آکواتینت )

3-شیوه کلوفن

4-شیوه ی نمک

5-شیوه شکر (لیفت گراوند )

6-شیوه ی نقاشی وار

7-ورنی جامد (هارد گراوند )

8-ورنی مُلّه (سافت گراوند )

 

[ چهارشنبه هفتم مهر 1389 ] [ 2:53 ] [ طلیعه ]
.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ

در این وبلاک سعی بر این دارم تا خوانندگان و دوستانم را با طراحی،انواع چاپ دستی، نقاشی و اساتید و بزرگان تاثیر گذار در این رشته ها بیشتر آشنا کنم
امکانات وب


قالب میهن بلاگ

download

قالب بلاگ اسکای

اخلاق اسلامی